Günümüzde sermaye piyasalarında sıkça karşılaştığınız uygulamalardan biri de şirketlerin hisse geri alımı yapmalarıdır.Bu doğrultuda ‘’Hisse geri alım nedir?’’ ve neden bu kadar önemlidir sorusu akıllarda yer edinir. Bir şirketin kendi hisse senedi gibi değerli menkullerini piyasadan satın alması anlamına gelen bu uygulama, birçok stratejik ve finansal amacı beraberinde getirir. Siz de bir yatırımcı olarak aksiyon almak ve bu konuda bilgi sahibi olmak istiyorsanız hisse senedi alım sürecini doğru anlamalı ve hisse geri alımının şirket performansına etkilerini analiz edebilmelisiniz.
Eğer siz de bir yatırımcı olarak hisse senedi piyasalarında daha bilinçli hareket etmek istiyorsanız, geri alım haberlerini doğru okumalı, günlük hatta saatlik bilgi akışını takip etmelisiniz. Şirketin bu kararı hangi stratejik hedefle aldığını iyi analiz edebilmelisiniz ki hisse geri alımı, doğru uygulandığında hem şirket hem de yatırımcı açısından güçlü bir araç haline gelebilsin.
Finansal varlığı piyasalar üzerinde etkili olan yatırımcılar ilgili banka kurum ve kuruluşları nezdinde bu varlıkların korunması ya da arttırılması üzerine çalışmalar yürütür. Bu noktada profesyonel ve finansal okuryazarlığın üzerinde bilgi ve deneyime sahip firmalardan danışmanlık hizmetleri alabilirler. Hisse geri alımı, bir şirketin daha önce halka arz ettiği hisse senetlerini, piyasadan yeniden satın alması işlemi olup, bu işlem genellikle şirketin yönetim kurulu kararıyla gerçekleştirilir ve sermaye piyasası mevzuatına uygun olarak kamuya duyurulur. Sermaye Piyasası Kanunu ve ilgili yönetmelikler nezdinde kurula sunulan alım ve satımlar belirli gün ve tarihte arza sunulur.
Bir hisse geri alımı planlandığında, şirket belirli bir fiyat aralığında ve belirli bir miktarda hisse satın alacağını açıklar. Bu satın alımlar, genellikle borsa üzerinden veya özel anlaşmalarla yapılabilir. Böylece, piyasadaki toplam hisse sayısı azalır ve şirketin kasasındaki nakit, bu işlemler için kullanılır. ‘’Hisse geri alımı nedir?’’ sorusunu anlamanın yolu, uygulamanın ekonomik ve stratejik boyutlarını değerlendirmekten geçer. Bu işlem, hem finansal sağlığı güçlü şirketlerin yatırımcılara güven vermesi açısından hem de hisse fiyatlarını destekleyici bir politika olarak önemli rol oynar.
Bir şirket tarafından özellikle son yıllarda daha da yaygın bir şekilde uygulaması olan ‘’Hisse geri alımı neden yapılır?’’ Şirketler bu stratejiyi pek çok nedenle tercih edebilir:
- Hisse Fiyatının Ucuz Olduğu Düşüncesi: Bazı durumlarda şirket yönetimi, borsadaki hisse fiyatlarının şirketin gerçek değerini yansıtmadığını düşünür. Bu gibi durumlarda, geri alım işlemi ile piyasaya "hisse senedimiz şu an ucuz" mesajı verilmekle birlikte bu da yatırımcı güvenini artırır.
- Sermaye Fazlasını Değerlendirme: Şirketin yatırım yapacağı alanlar sınırlıysa ve kasasında âtıl duran fazla nakit varsa, bu kaynağı hisse geri alımı yoluyla değerlendirmesi mümkündür. Böylece hem yatırımcılara değer kazandırılır hem de şirketin sermaye yapısı daha verimli hâle gelir.
- Hisse Başına Kazancı Artırma (EPS Etkisi): Geri alım ile hisse senedi sayısında piyasalarda gözle görülür bir şekilde azalış mümkündür. Özellikle finansal açıdan kuvvetli firmaların bu geri alımları ile piyasalarda dalgalanmalar yaratılması yaygındır. Toplam hisse sayısının azalması, hisse başına düşen net kârı doğrudan artırır. Bu durum da şirketin bilançosunu olumlu etkiler ve hisse senedi yatırımcıları nezdinde cazibesini artırır.
- Piyasa Sinyali Verme: Hisse geri alım yapan şirketler, genellikle bu yolla piyasaya olumlu bir sinyal vermeyi hedefler. Bu strateji, "şirket gelecekte daha fazla kâr edecek" beklentisini güçlendirebilir.
Basit ölçekli veya büyük finansal hedefleri olan yatırımcılar için en merak edilen konulardan biri de ‘’Hisse geri alımı hisseyi nasıl etkiler?’’ Sorusunun cevabıdır. Genel olarak, bu tür alımlar hisse fiyatı üzerinde kısa vadede pozitif bir etki yaratır. Fakat belirtmekte fayda var ki kısa vadeli bu dönüşümü uzun vadeli bir şekilde sıklıkla tekrar ile değerlendirebilirsiniz.
Bahsedilen pozitif etkinin temel nedenleri şunlardır:
- Arzın Azalması: Geri alım işlemiyle birlikte piyasadaki hisse adedi azalır. Arz-talep dengesi gereği bu azalma, fiyatların yukarı yönlü hareketini destekler. Azalan hisse senedi sayısı hisse senedindeki menkul değerin artışında etkisini gösterir.
- Yatırımcı Güveni: Şirketin kendi hisselerine yatırım yapması, dış yatırımcıya da güven verir. Bu da talebi artırarak fiyatları olumlu yönde etkiler.
- Finansal Oranlar Üzerindeki Etkisi: Hisse başına kazanç (EPS), özkaynak kârlılığı (ROE) gibi oranlar iyileştiğinde, yatırımcıların şirkete olan ilgisi artar ve bu durum da fiyatlara yansır.
Ama burada dikkat edilmesi gereken önemli bir husus vardır. Her hisse geri alımı, mutlaka kalıcı bir fiyat artışı anlamına gelmez. Şirketin temelleri zayıfsa ya da geri alım sadece fiyat manipülasyonu amacıyla yapılıyorsa, bu etki geçici bir etki olabilir.
Bu nedenle, yatırımcı olarak bu tür işlemleri değerlendirirken şirketin genel finansal yapısını da göz önünde bulundurmalısınız. Sadece genel şirket finansal yapısını değil aynı zamanda borsalara etki eden diğer unsurları da birlikte değerlendirmekte fayda var. Bu işlemlerin gerçekleştirileceği gün ve saate başka büyük ölçekli bir yatırımcının aksiyonu da sizin geri alımınıza ilişkin mevcut beklentinizde değişiklikler meydana getirebilir.
Finansal piyasalarda hareketlilik kazanmak uzun vadeli işlemlerde stratejik davranmayı gerektirir. Dolayısıyla atılması gereken adımların gerçekçi ve gelecek hedeflerini karşılayabilecek oranda devamlılığı olacak şekilde ilerlemesi gerekir. Hisse geri alım yapan şirketler, yalnızca kısa vadeli fiyat artışı hedeflemez; aynı zamanda uzun vadeli stratejik planlarını da bu yöntemle destekler. Bu stratejik amaçların nelerden oluştuğunu belirtmek gerekirse;
- 1. Şirket Kontrolünü Güçlendirme
Bazı durumlarda, şirket yönetimi, karar alarak hisse senetlerinin finansal hakları üzerinde etkili dönüşümler gerçekleştirebilir. Yönetim, kendi hisselerini satın alarak oy hakkı oranını artırmak ve yönetim üzerindeki kontrolünü güçlendirmek ister. Bu durum kısaca şirket kontrolünü güçlendirme ile adlandırılabilecek stratejik bir uygulamadır. Bu durum özellikle halka açık ama yönetim payı düşük şirketlerde tercih edilen bir stratejidir.
- 2. Sermaye Yapısını Optimize Etme
Bir şirketin özkaynak/borç dengesi, profesyonel yerli ve yabancı yatırımcılar açısından önemli bir göstergedir. Geri alım yaparak özkaynakları azaltan şirketler, zaman zaman borçlarını artırarak sermaye yapısını daha verimli hâle getirmeyi hedefler. Fakat bu strateji içinde bulunulan ülke koşulları ve diğer dinamiklerin gözetilmesi gerektiğine işaret eder. Duruma ilişkin bir örnek vermek gerekirse bu strateji, özellikle düşük faiz dönemlerinde avantaj kazandırır.
- 3. Temettü Alternatifi Sunma
Bazı şirketler, şirket paylarını piyasada, temettü dağıtmak yerine hisse geri alımını tercih eder. Böylece vergisel avantajlar elde edilebilir ve yatırımcılara dolaylı bir kazanç sağlanır. Yani hisse değerinin artışı, yatırımcıya temettü gibi gelir oluşturur.
- 4. Uzun Vadeli Hisse Fiyatını Destekleme
Aktif bir şekilde piyasalarda rol oynamak ve hisse geri alımları yapmak gibi adımlar atmak destekleyici olabilir. Şirketin uzun vadeli büyüme planlarıyla paralel şekilde yapılan geri alım işlemleri, yatırımcıların şirkete olan güvenini pekiştirir. Bu güven sayesinde hisse senedi, sadece kısa vadede değil uzun vadede de değer kazanmaya devam edebilir.
